Tavla nasıl oynanır: adım adım kurallar
Tavla (İbranice'de shesh besh) iki kişilik bir oyundur; her tarafta 15 pul ve iki zar vardır. Amaç: tüm pullarını eve getirip rakibinden önce hepsini toplamak. İşte kuralların tamamı ve sonunda her masada çıkan tartışmalara cevaplar.
Tahta ve başlangıç dizilişi
- Tahtada 6'şarlı dört çeyrekte 24 hane vardır. Her oyuncu bir yönde ilerler ve yoldaki son çeyrek o oyuncunun iç sahası (evi)dir.
- Haneler oynayan oyuncunun tarafından sayılır: 1 evindeki son hane, 24 ise en uzaktakidir.
- Başlangıçta her oyuncunun: 24'te 2, 13'te 5, 8'de 3 ve 6'da 5 pulu vardır.
Kim başlar
Her oyuncu bir zar atar ve yüksek sayı gelen başlar. Aynı sayı mı geldi? Tekrar atılır. Buradan sonra iki gelenek var:
- Açılış zarlarıyla oyna: kazanan, atılan iki sayıyı da oynar. Bu uluslararası kuraldır.
- Kazanan tekrar atar: İsrail'deki kahvelerde çok yaygındır. Yeni atış çift de gelebilir.
Bizde geleneği oyundan önce sen seçersin.
Maçta (3'e, 5'e…): açılış atışı yalnızca ilk oyunda yapılır. Sonrasında önceki oyunu kazanan bir sonrakini açar ve ilk atar, bizde oynandığı gibi. Yurt dışındaki turnuvalarda her oyun açılış atışıyla başlar; bizde bunu da seçebilirsin.
Nasıl oynanır
- Her zar ayrı bir hamledir. Bir pulu iki sayıyla birden oynatabilirsin (aradaki hane de açıksa) ya da iki farklı pulu.
- Boş bir haneye, kendi hanene ya da rakibin tek pulunun bulunduğu bir haneye konabilirsin.
- Rakibin iki ya da daha fazla pulunun bulunduğu hane kapalıdır: oraya konamazsın.
- Çift (iki aynı zar) dört kez oynanır: düşeş = 6'lık dört hamle.
Oynamak zorunlu
- Mümkünse iki zarı da kullanmak zorundasın, işine gelmese bile.
- Zarlardan yalnızca biri oynanabiliyorsa onu oynamak zorundasın. Her biri tek başına oynanabiliyor ama ikisi birlikte oynanamıyorsa oynaman gereken zar yüksek olandır.
- Hiç geçerli hamle yok mu? Sıra karşıya geçer.
Kırma ve bar
- Rakibin tek pulunun üstüne mi kondun? Onu kırdın. Pul şuraya gider:bar, tahtanın ortasındaki şerit.
- Barda pulun varsa, önce onu zardaki sayıya göre rakibin iç sahasına sokmalısın. Bardaki tüm pullar girene kadar başka hiçbir pulu oynatamazsın.
- Zarlara uyan tüm haneler kapalıysa giremezsin ve sıra karşıya geçer. Rakibin evindeki altı hanenin hepsi kapalıysa ev tamamen kapalıdır, girecek yer de yoktur.
Pul toplama
- Pul toplamaya ancak 15 pulunun hepsi evdeyken başlarsın.
- Zarda gelen sayının hanesinden bir pul toplarsın. Toplamak yerine ev içinde hamle de yapabilirsin.
- Zarın hanesinde pul yok mu? Daha yüksek hanelerde pul varsa onlardan birini oynatmak zorundasın. Yoksa pul bulunan en yüksek haneden pulu toplarsın.
- Toplama sırasında kırıldın mı? Toplamaya devam etmeden önce pul eve geri dönmelidir.
Galibiyet, mars ve üçlü mars
| Nasıl biter | Ne zaman | puan |
|---|---|---|
| Normal galibiyet | Kaybeden en az bir pul toplamıştır | 1 |
| Mars | Kaybeden hiç pul toplamamıştır | 2 |
| Üçlü mars | Kaybeden hiç pul toplamamıştır ve hâlâ barda ya da kazananın evinde pulu vardır | 3 |
Bazı masalarda üçlü mars sayılmaz. Açıklamanın tamamı: Mars ve üçlü mars.
Katlama küpü
- Zar atmadan önce rakibine oyunun değerini katlamayı teklif edebilirsin.
- Rakibin karar verir: Kabul eder, oyun iki kat değerle devam eder ve küp ona geçer (bir sonraki katlamayı yalnızca o yapabilir); ya da Pas der (reddeder), mevcut değeri hemen kaybeder.
- Belirli puanlık maçlarda Crawford kuralı da vardır: oyunculardan biri kazanmaya bir puan kala oynanan ilk oyunda katlama yapılamaz.
- İsrail'deki kahvelerde pek çok kişi hiç katlama küpü olmadan oynar. Burada "Küpsüz" seçebilirsin.
Sık yaşanan tartışmalar
- "6-1 attım ve yalnızca biri oynanabiliyor." Zarlardan her biri tek başına oynanabiliyor ama ikisi birlikte oynanamıyorsa 6'yı oynarsın. Yalnızca 1 oynanabiliyorsa 1'i oynarsın.
- "İşime gelmiyor diye bir zarı atlayabilir miyim?" Hayır. Geçerli bir hamle varsa onu oynamak zorundasın.
- "Barda pulum varken hamle yapabilir miyim?" Hayır. Önce bardaki tüm pulları içeri sokarsın.
- "Bir pul topladım, yine de mars mı?" Hayır. Marstan kurtulmak için bir pul toplamak yeterlidir.
- "Yüksek bir sayıyla pul toplayabilir miyim?" Yalnızca gelen sayıdan daha yüksek hanelerde pul yoksa.
Burada oyun tüm kuralları kendisi uygular: geçersiz hamle yapamazsın ve zorunlu bir hamle otomatik olarak oynanabilir.